Bilinçli Konut Alımı

Engin Başaran, Tüketici Uzmanı, Onursal Başkan Tüketiciler Derneği (TÜDER), e.basaran4@gmail.com


Son yıllarda sıkça duyar olduk: Konutzedeler… Değişen ve gelişen yaşam koşulları, artan konut üretimi, ödeme kolaylıkları ve ihtiyaçlar konut satışlarının artmasına ve beraberinde birçok tüketici mağduriyetinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Tüketim bilincinin ülkemizde gelişmemiş olması, bir mal alındığında “nelere dikkat edilmesi” gerektiğinin bilinmiyor olması ve yasal haklardan habersiz olunması mağduriyetlerin katlanarak artmasına yol açmaktadır.

Ayıpsız ve sorunsuz konut almak isteyen tüketicinin yasal haklarını ve sorgulaması gerekenleri iyi bilmesi gerekir. Böylece daha başta yaşanacak riskler en aza indirgenmiş olur. Bu nedenle, bu sayıda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ilgili hükümlerinden ve tüketicinin yükümlülüklerinden/sorumluluklarından bahsetmek istedim.

Ülkemizde konut satışları daha çok, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da “Ön Ödemeli Konut Satış Sözleşmesi” adıyla düzenlenen ve “Tüketicinin konut amaçlı bir taşınmazın satış bedelini önceden peşin veya taksitle ödemeyi, satıcının da bedelin tamamen veya kısmen ödenmesinden sonra taşınmazı tüketiciye devir veya teslim etmeyi üstlendiği sözleşmedir” diye tanımlanan Ön Ödemeli Satışlarla yapılmaktadır.

Tüketicinin konut alırken ve sözleşme yaparken aşağıdaki kurallara dikkat etmesi gerekir:

  • Tüketicilere sözleşmenin kurulmasından en az bir gün önce, Bakanlıkça belirlenen hususları içeren ön bilgilendirme formu verilmek zorundadır.
  • Yapı ruhsatı alınmadan, tüketicilerle ön ödemeli konut satış sözleşmesi yapılamaz.
  • Konutlar, tapu sicil kütüğüne kayıtlı ve kat mülkiyeti kurulmuş olmalıdır. Konutun tapu kaydında ipotek, şerh vb. kayıtlar bulunmamalıdır.
  • Konutun bağlı olduğu Belediyeler ve İmar Müdürlüğü’nce onaylı olması gereken “İmar planı/mimari projesi/statik/betonarme projesi ve elektrik, su, ısı (tesisat) projesi, depreme dayanıklılık raporu” olmalıdır.
  • Isı yalıtımı yapılmış olmalıdır.
  • Yönetmeliklere uygun yangın merdiveni ve dört kattan fazla ise asansörü olmalıdır.
  • Otopark, çocuk oyun alanı ve yeşil alan bulunmalıdır.
  • Kapı, pencere, mutfak işçilikleri, kullanılan malzemelerin standart olup olmadığı, işçilik kalitesi, su giderlerinin sağlamlığı, temelde/çatıda (yağmurda su alıp almadığı) yalıtım olup olmadığı veya niteliğine dikkat edilmelidir.

Yukarıdaki hükümlere uymayan konutlar “Ayıplı Konut” sayılmalıdır.

6502 sayılı Tüketici Yasası madde 8de Ayıplı Mal tanımı şöyle yapılmaktadır:

Ayıplı mal; tüketiciye teslimi anında, taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır.

Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan; satıcı tarafından bildirilen veya teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan; muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan, tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran; maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı olarak kabul edilir.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun madde 10a göre:

Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir. Bu karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyor ise uygulanmaz.

Tüketicinin, sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıptan haberdar olduğu veya haberdar olmasının kendisinden beklendiği hâllerde, sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz. Bunların dışındaki ayıplara karşı tüketicinin seçimlik hakları saklıdır.

Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya da ambalajına, üretici, ithalatçı veya satıcı tarafından tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği şekilde malın ayıbına ilişkin açıklayıcı bilgiyi içeren bir etiket konulur.

Tüketicinin seçimlik hakları

Malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketicinin; açık nitelikteki ayıplar için (ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıldır) malın tüketiciye tesliminden itibaren 6 ay içerisinde “ayıp ihbarını” yapması gerekmektedir. Ancak “gizli ayıp” olarak nitelenebilecek ayıplarda (kullandıkça, sonradan veya bir profesyonelin raporuyla ortaya çıkan ayıplar) zamanaşımı süresinin sonuna kadar dava açılabilir. Ayıplı konutta zamanaşımı süresi beş yıldır. İkinci el konut veya tatil amaçlı taşınmaz mal satışlarında üç yıldan az olamaz.

Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz ve tüketiciler şu seçimlik haklarını kullanabilirler:

a) Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönebilir,

b) Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteyebilir,

c) Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteyebilir, ancak ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin satıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Bu talebin yerine getirilmesi konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda altmış iş günüdü

Seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır.

bi_özet gayrimenkul | 4. sayı | Mart 2018

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s